Raungengi

Ítarleg gögn fyrir raungengi má nálgast á tímaraðaformi í Gagnabankanum

Gögnum um raungengi  er safnað í því skyni að fylgjast með þróun raungengis  Seðlabankinn nýtir gögnin jafnframt í starfsemi sinni.

Gagnasöfnunin fer fram á grundvelli 32. gr. laga um Seðlabanka Íslands, nr. 92/2019. Í samræmi við 41. gr. laganna hefur Seðlabankinn heimild að eiga upplýsingaskipti við opinbera aðila um atriði sem lög þessi taka til þegar upplýsingaskiptin eru í samræmi við lögmælt hlutverk Seðlabankans eða móttakanda.

Gögn byggjast á opinberri gengisskráningu, neysluverðsvísitölum og vísitölum launakostnaðar á framleidda einingu fyrir Ísland og helstu viðskiptalönd Íslands samkvæmt vægi þeirra í utanríkisviðskiptum (þröngri viðskiptavog). Grunnár vísitölu raungengis er 2015 (ársmeðaltal 2015 = 100).

Raungengi er skilgreint sem hlutfallsleg þróun verðlags eða launakostnaðar á framleidda einingu í heimalandi annars vegar og í viðskiptalöndum Íslands hins vegar frá tilteknu grunnári, mælt í sama gjaldmiðli og birt sem vísitala.

Seðlabanki Íslands reiknar þrjár mismunandi vísitölur raungengis:

1)     Raungengi miðað við hlutfallslegt neysluverð samkvæmt vísitölu neysluverðs

2)     Raungengi miðað við hlutfallslegt neysluverð samkvæmt samræmdri vísitölu neysluverðs*

3)     Raungengi miðað við hlutfallslegan launakostnað

Hlut­falls­legt neyslu­verð er skilgreint sem neysluverð á Íslandi í hlutfalli við neysluverð erlendis, reiknað í sama gjaldmiðli. Annars vegar er miðað við vísitölu neysluverðs og hins vegar samræmda vísitölu neysluverðs sem undanskilur kostnað eigin húsnæðis.

Hlutfallslegur launakostnaður er skilgreindur sem launakostnaður á framleidda einingu á Íslandi í hlutfalli við launakostnað á framleidda einingu erlendis, reiknaður í sama gjaldmiðli.

Raungengi miðað við hlutfallslegt neysluverð og hlutfallslegan launakostnað er reiknað á ársfjórðungs- og ársgrunni. Raungengi miðað við hlutfallslegt neysluverð er jafnframt reiknað á mánaðargrunni. Vísitölurnar eru endurreiknaðar þegar ný gögn um verðlag eða launakostnað berast og því eru nýjustu vísitölur ávallt bráðabirgðatölur byggðar á bráðabirgðaútreikningum.

*Vert er að taka fram að ekki öll lönd í þröngri viðskiptavog Íslands reikna og birta samræmdu vísitölu neysluverðs fyrir sitt heimaland. Þau lönd sem gera það vega þó um 90% í voginni. Bandaríkin hættu að reikna samræmdu vísitölu neysluverðs í lok árs 2024. Frá þeim tíma er gert ráð fyrir að hún þróist með sama hætti og vísitala neysluverðs í Bandaríkjunum.

Nýjustu tölur eru ávallt bráðabirgðatölur.

Raungengi er endurreiknað þegar ný gögn varðandi þróun verðlags og launakostnaðar á framleidda einingu í helstu viðskiptalöndum Íslands berast. Útreikningar á raungengi eru uppfærðir mánaðarlega til þess að taka inn breytingar jafn óðum og þær berast.

Opinber birting gengis- og neysluverðsvísitalna er endanleg birting en vísitölur launakostnaðar á framleidda einingu taka jafnan breytingum sögulega í samræmi við endurskoðun á þjóðhagsreikningum Íslands og viðskiptalandanna. Stundum þarf að áætla gögn frá viðskiptalöndum þar sem þau hafa ekki borist í tæka tíð. Þegar þjóðhagsspá Seðlabankans liggur fyrir, er unnt að birta nýtt ársfjórðungsgildi fyrir raungengi m.v. hlutfallslegan launakostnað. Þetta gildi er svo uppfært í næstu birtingu raungengis eftir að þjóðhagsreikningar hafa verið gefnir út á vef Hagstofu Íslands.